یکی از سوالات پرتکراری که این روزها ذهن بسیاری از افراد را درگیر کرده این است که آیا پرینت پیام های تلگرام ، واتس اپ و سایر شبکه های پیام رسان مستند محکمی جهت ارایه به عنوان دلیل در دادگاه محسوب می گردد؟

آیا قاضی دادگاه می تواند دستور پرینت آنها را صادر کند؟

در این مقاله به صورت اجمالی سعی می کنیم به این سوالات و سوالات پرتکرار مرتبط به آن ها پاسخ دهیم.

 

نرم افزارهای معروفی نظیر تلگرام و واتس اپ در دسته نرم افزارهایی هستند که پیام ها از جمله متون و عکس ها با رمزنگاری های خاص ذخیره می شوند و از امنیت بالایی برخوردار هستند.

به دلیل امنیت موضوع هیچگونه خبر موثقی از بابت چگونگی ذخیره سازی اطلاعات در این نرم افزارها وجود ندارد.

با این حال برخی افراد با ادعای ارتکاب جرایمی نظیر توهین، افترا، تبادل پیام های مثبت رابطه نامشروع به این پیام ها استناد می کنند و برای طرح این دعاوی در محاکم خواهان دریافت پرینت این پیامک ها و رسیدگی قاضی هستند.

ورای اینکه امکان پرینت این پیامک ها با توجه به قابلیت جدید این نرم افزارها نظیر پاک کردن دو طرفه پیام و خارجی بودن سرور اصولا ممکن است یا خیر، باید ابتدا ارزش اینگونه مدارک را به لحاظ قانونی مورد بررسی قرار داد.

اماره در لغت به معني علامت، نشان و نشانه است و جمع آن امارات است.

در اصطلاح حقوقي، به موجب ماده 1321 قانون مدني اماره عبارت است از اوضاع و احوالي که به حکم قانون يا در نظر قاضي دليل بر امري شناخته مي‌شود.

با توجه به اين تعريف از اماره بايد گفت که اماره امر معلومي است که در خارج به وسيله آن امر مجهولي که مورد ادعاي ثالت است، ثابت مي‌شود.

لذا اموري که به وسيله امارات ثابت مي‌گردند، معتبر شناخته شده است. زيرا امارات کاشف از واقعیت هستند.

در حقيقت با توجه به معناي لغوي، امارات دلایل تکميلي‌اند که در عالم خارج وجود دارند و علامت يا نشانه وجود حقي براي صاحب آن مي‌باشند. همچنين دليل از طريق اماره، بيش از هر دليل ديگري، غير مستقيم است.

امارات قضايي همان اوضاع و احوالي است که به نظر قاضي دليل بر امري شناخته مي‌شود، يعني قاضي از آن اوضاع و احوال نسبت به امر مجهول قطع و يقين پيدا مي‌کند و نوعاً صحت اظهارات يکي از طرفين دعوي را برساند.

اگر اوضاع و احوال چنين وضعي را براي قاضي به وجود نياورد، عنوان اماره قضايي پيدا نمي‌کند.

با توجه به اینکه سرورهای شبکه های اجتماعی مزبور در خارج از کشور ایران قرار دارد، اصولا قابلیت استعلام ندارد.

همچنین پس از حذف اکانت تلگرام و واتس اپ،اگر از پیام ها بک آپ (پشتیان) گرفته نشده باشد به هیچ وقت قابلیت بازیابی ندارند.

.

تشخیص زمان و مکان ارسال پیام ها نیز توسط کارشناسان و متخصصان فنی دادگستری از طریق ای پی محل ارسال، کدهای تلفن همراه و سیستمی که نرم افزار روی آن نصب شده است، امکان پذیر می باشد.

همچنین چنانچه در سایر دعاوی قاضی وجود پرینت پیام ها را اماره ای بر کشف جرم بداند، می تواند با تجویز رییس حفاظت اطلاعات قوه قضاییه و کمیسیون مرکزملی فضای مجازی دستور پرینت پیام ها را تا شش ماه گذشته، جهت ثبت در پرونده ارجاع دهد.

- رسیدگی و تحقیقات اولیه در مرحله تعقیب جرم در جرایم ضد عفت و اخلاق و به طور کلی جرایم حوزه اخلاقی بیشتر در صلاحیت پلیس اطلاعات و امنیت عمومی است.

- رسیدگی و تحقیقات اولیه در مرحله تعقیب جرم در جرایم عمومی و اقتصادی بیشتر در صلاحیت پلیس فتا است.

- طرح شکایت در این موارد، در دادسرای محل وقوع جرم است و پلیس اطلاعات یا پلیس فتا مرجع رسیدگی قضایی نیست بلکه در معیت دادسرا انجام وظایف تحقیقاتی و رسیدگی های اولیه را بر عهده دارد اما صدور قرار متناسب و حکم مقتضی،با دادسرا و دادگاه ذی صلاح است.